مهدی زنگنه*

بازآفرینی شهری یکی از رویکردهایی است که بعد از بهسازی، نوسازی، بازسازی و توانمندسازی از دهه 1990 در نظام برنامه‌ریزی و مدیریت شهری شهرهای جهان رواج یافت.

این رویکرد نو این بار با اعتماد، اطمینان و مشارکت شهروندان پای به عرصه برنامه‌ریزی و مدیریت شهرها گذاشته است، مدیریت شهری به ساکنان خویش اعتماد و زمام امور توسعه را به خودشان واگذار نموده است. این رویکرد در ایران در پنج‌ساله اخیر در نظام مدیریت شهری جای خود را باز کرد. گونه‌های مورد هدف بازآفرینی شهری در ایران شامل: لکه‌های ناکارآمد شهری، بافت‌های تاریخی، بافت‌های میانی، سکونتگاه‌های غیررسمی و روستاهای الحاقی است.

در پی چنین ضرورتی از سال 1394 در شهر سبزوار ستاد بازآفرینی شهری پایه‌گذاری شده و تا آنجا پیش رفته که در شرکت بازآفرینی شهری ایران به‌عنوان پایلوت بازآفرینی شهرهای غیرکلانشهری ایران جایگاهی ممتاز را به دست آورده است.

گام اول شناسایی و اقدام در گونه سکونتگاه‌های غیررسمی و روستاهای الحاقی شامل: عیدگاه، نیروگاه، کلاته‌سیفر، صالح‌آباد و قلعه‌نو آغاز و در گام‌های بعدی گونه‌های بافت میانی و بافت تاریخی نیز شامل: امیریه، گلستان و رضوی و… آغاز گردیده است که با هماهنگی ستاد بازآفرینی شهری سبزوار و معتمدین محلی اهداف و برنامه‌های بازآفرینی در این محلات پیاده‌سازی شده است. دامنه این فعالیت‌ها تا آنجا پیش رفته که توانسته از سراسر کشور مخاطبانی را به خود جلب نماید و در پی چنین ضرورتی در جهت انتقال تجارب بازآفرینی شهری به سایر ستادهای بازآفرینی شهری کشور و گرفتن تجارب سایر ستادهای بازآفرینی کشور؛ همایشی با عنوان «همایش ملی بررسی تجارب بازآفرینی شهری در محله ها و محدوده های هدف ایران با تأکید بر سبزوار» در قالب ارائه مبانی نظری موضوع، کارگاه ارائه تجارب بازآفرینی، نمایشگاه دستاوردهای بازآفرینی و بازدید از محلات هدف بازآفرینی شهری سبزوار؛ در روزهای هشتم و نهم اسفندماه 1397 با مشارکت شرکت بازآفرینی شهری ایران، مؤسسه آموزش و تحقیقات خراسان رضوی، ستاد بازآفرینی شهری سبزوار و با میزبانی دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، گروه برنامه‌ریزی شهری، روستایی و ستاد بازآفرینی شهرستان سبزوار و شهرداری سبزوار برگزار شد تا شاید راهگشایی حل معضلات مدیریت شهری کشور باشد.

———————-

* مدیر گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی